| TRUNKI Witam w kolejnej odsłonie artykuły traktującego o alkoholach. Poprzednio zajęliśmy się winem, więc teraz przyszedł czas na podstawowy trunek Starego Świata, czyli na piwo. Najpierw postaram się przedstawić historię piwa, później jego rodzaje i sposób podziału. Początki ważenia piwa sięgają 6000 tysięcy lat wstecz aż do ery neolitu. Wtedy to Sumerowie, o czym dowodzą wykopaliska z Curanu, nauczyli się warzyć ten złocisty trunek. Jak możemy przeczytać na glinianych tabliczkach znalezionych w pobliżu miasta Lagasz, wytwarzaniem 'sikaru' (ówczesne piwo) zajmowały się wyłącznie kobiety. Zawodowi piwowarzy jedynie nadzorowali cały proces. Osobom zajmującym się wytwarzaniem piwa przysługiwało wiele przywilejów począwszy od ciągnięcia świętego powozu Boga Anu, na zwolnieniu od służby wojskowej skończywszy. Browary budowano zazwyczaj przy świątyniach, które mijali żołnierze wracający z bitew. Tak opisane jest na jednej z tabliczek to wydarzenie: "zataczając się i krzycząc, a nogi ich Bóg spętał". Przenieśmy się teraz do starożytnego Babilonu, gdzie fałszowanie piwa lub brak przestrzegania reguł sprzedaży tego trunku był karany śmiercią przez utopienie (wspominają o tym zapiski w kodeksie Hammurabiego). Piwowarzy babilońscy wprowadzili bowiem do procesu warzenia piwa kilka ulepszeń. Jako pierwsi użyli do tego celu chmielu oraz pieców paleniskowych. Z pięćdziesięciu gatunków piwa jakie wtedy istniały wyróżniamy trzy podstawowe: 'sikaru' ze skiełkowanego jęczmienia, 'kurunnu' ze słodu pszenicznego oraz ulubione piwo bogatszych sfer - 'shekar' o podwyższonej zawartości alkoholu. Egipcjanie znali piwo już 2600 lat p. n. e. Używali go jako lekarstwa, składali w ofierze bogom oraz topili w nim smutki przesiadując w którymś z 63 browarów jakie na terenie Egiptu istniały. Przez cały ten czas sposób wytwarzanie piwa ciągle udoskonalano. Jedno jest pewne - spożycie piwa nie miało negatywnych skutków (piramidy stoją do dziś! ;)). W Egipcie warzono 14 rodzajów piwa. Między innymi 'zythum' (jęczmienne z dodatkiem soku daktylowego) oraz piwo męskie 'dizythum' (dubeltowe) o większej zawartości alkoholu. Wytwarzano je już nie w glinianych kotłach, a w miedzianych naczyniach. Dzięki licznym wojnom piwo rozprzestrzeniało się po całym świecie. W Grecji było nazywane 'jęczmiennym winem'. Tylko w Rzymie nie było szanowane. Tacyt posunął się nawet do stwierdzenia, że powoduje ono tylko bójki wśród narodu rzymskiego. Tak doszliśmy do okresu średniowiecza, w którym warzeniem piwa zajmowali się głównie mnisi klasztorni, surowiec zdobywając z danin i darów. Około początku naszej ery piwo przeszło największy kryzys. Zostało wyparte przez wino, które uważane było za 'Napój Bogów'. Ostatnimi kulturami piwoszy byli Skandynawowie, Słowianie, Germanie i Celtowie. Te ludy wniosły wiele do techniki słodowania piwa i wskrzesiły (szczególnie Celtowie) tradycję jego warzenia. W zachodniej Europie chmiel zaczęto stosować dopiero pod koniec VIII wieku, a jego powszechne stosowanie datuje się na XII wiek. Według ówczesnego prawa każdy mógł warzyć piwo na własny użytek, ale nie miał prawa go sprzedawać. Prawo to nadawał król. W pierwszej połowie XII wieku piwowarzy zaczynają się gromadzić w cechy piwowarskie tzw. gildie. Pierwsi wystąpili o zalegalizowanie ich cechu Francuzi, na ich prośbę król Ludwik IX w 1258 roku zatwierdził regulamin zawodu piwowara. Podobno najlepsze piwo było wytwarzane na terenach dzisiejszej Polski, gdzie zajmowano się tym od zarania dziejów. Jednak jęczmień jako główny z surowców stosowanych do produkcji piwa zaczęto stosować na szeroką skalę dopiero w XVIII wieku. I powoli zbliżamy się do końca. Warto by było powiedzieć jednak coś więcej na temat tradycji warzenia piwa w naszym kraju. Otóż w Polsce pierwszy zapis określający prawa odnoszące się do produkcji i sprzedaży piwa pochodzi z 1272 roku. Na większą skalę warzono je w klasztorach cystersów później w XIII i XIV wieku przywileje królewskie nadawały to prawo miastom. W wieku XVI było na naszych ziemiach już 86 browarów. Działały także specjalne urzędy nadzorcze, które kontrolowały jakość i sposób wyrobu piwa. Fałszowanie trunków tzw. podpiwkiem karane było bardzo surowo do utraty głowy włącznie. W owym czasie najbardziej poszukiwane piwa to: grodzkie, konskowolskie, wareckie, przemyskie i krakowskie. W roku 1516 zostało ogłoszone przez księcia bawarskiego Wilhelma IV, "Reinheitsgebot" czyli prawo czystości składu piwa, które nakładało na producentów obowiązek używania tylko trzech składników: jęczmienia, wody i chmielu. Prawo to obowiązuje do dnia dzisiejszego. Pozwolę sobie jeszcze przytoczyć opisy Gala Anonima i Jana Długosza, którzy o naszych zwyczajach pisali następująco: "...Goście Piasta obficie zapijali jedzenie beczułką dobrze sfermentowanego piwa, którego ciągle ubywało" i "wino tu rzadko używane. Ma jednak naród polski napój warzony z pszenicy, chmielu i wody, po polsku piwem zwany. Ale nie ma nadeń lepszego dla pokrzepienia ciała. Jest nie tylko rozkoszą mieszkańców, lecz i cudzoziemców". Dziś do czołówki producentów piwa należą Austria, Czechy i Niemcy, które to w 1840 roku stworzyły zupełnie nowe gatunki piwa podbijając w ten sposób światowy rynek. Czescy piwowarzy przeprowadzili w Pilźnie proces fermentacji dolnej w temperaturze 7 - 12 stopni, co pozwoliło uzyskać złocisty napój z gęstą pianką. Tak pokrótce przedstawia się historia ludzkiego piwa, którego sposób warzenia nie zmienił się od czasów średniowiecza. Pierwszymi istotami, które warzyły piwo były zapewne krasnoludy, które roszczą sobie do tego tytułu prawa (zapewne słusznie zresztą). Chociaż pewności co do tego typu zagadnień nigdy mieć nie możemy. Możemy mieć jednak pewność, że tego typu sprawy stanowią sprzeczki już od wielu tysięcy lat i stanowić będą zapewne jeszcze przez kolejne tysiąclecia... Tak jak obiecywałem na początku poznamy jeszcze sposób podziału i rodzaje piwa. Tak więc nie przedłużając - piwa dzielimy ze względu na sposób fermentacji oraz zawartości alkoholu i ekstraktu. Podział ze względu na sposób fermentacji: 1. Piwa dolnej fermentacji: pilzeńskie - piwo jasne pełne, barwy jasno-złocistej, ten gatunek jest najpowszechniej produkowany w Polsce. monachijskie (bawarskie)- piwo ciemne, pełne lekko słodkie. dortmundzkie - piwo jasne, trochę słabsze od monachijskiego, nie produkowane w Polsce. 2. Piwa górnej fermentacji: grodziskie - piwo lekkie, jasne pełne, alk. 1,8 - 2,5%, barwa złocista, kwaskowo-dymny smak, spotykane w Polsce. porter - piwo ciemne, smak słodowo karmelowy. angielskie - stout i ale. niemieckie - weissebier. Podział ze względu na zawartość alkoholu i ekstraktu:
| TYP PIWA | EKSTRAKT [w%] | ALKOHOL [w%]
| Jasne lekkie |  | 1,8-2,5
| Jasne pełne | 12 | 3,3-4,5
| Jasne pełne | 12,5 | 3,6-4,5
| Jasne pełne eksportowe* | 12,5 | 3,6-4,5
| Jasne mocne | 20 | 5-6,5
| Ciemne |  | 5-7
| Bezalkoholowe** |  | ok. 1
*zwykłe piwo jasne, o przedłużonej trwałości. ** piwo zawierające niewielką ilość alkoholu. O sposobie otrzymywania piwa bezalkoholowego pisać już nie będę, gdyż nie sądzę by takie piwo kogoś interesowało ;). Powyższe informacje powinny znacznie ubarwić rozgrywkę. Możecie sobie wyobrazić zaskoczenie graczy, gdy poproszeni o piwo w tawernie zostaną zapytani "Jakie podać?" i postawieni przed koniecznością wyboru pomiędzy którymś z nich? Nie mówiąc już o skutkach takiego czy innego wyboru... (gracze nie wiedzą, które ma większą zawartość alkoholu - jeżeli wypiją kufel piwa o dużej zawartości alkoholu bez umiejętności 'mocna głowa' mogą wylądować pod stołem i obudzić się bez ekwipunku. Ale użycie informacji o piwie pozostawiam już Tobie i twej wyobraźni drogi MG... ;)) To już koniec drugiej części artykułu "Trunki". Dla przypomnienia: w pierwszym mówiliśmy o winie, w drugim o piwie, a w części trzeciej i ostatniej pragnę przedstawić szampana oraz sposób wytwarzania własnego, domowego alkoholu, popularnie zwanego 'bimbrem' (sądzę, że to może wielu z Was zainteresować ;)). Autor: EmpE email: empe1@op.pl |  |  |